ROZWIĄZYWANIE PROBLEMÓW I KONFLIKTÓW

Największym  nieprzyjacielem  rodziny  nie  jest  konflikt,  ale obojętność.
 P. Pellegrino
Sytuacje  problemowe  są  w  rodzinie  nieuniknione.  Mogą  nastąpić różnice zdań, stanowisk, potrzeb, zainteresowań a także wartości.

Konflikty są:
- sygnałem zdrowia, bo oznaczają, że każdy z nas istnieje i jest zdolny do wyrażania samego siebie, są uznaniem prawa do bycia innym,
- bodźcem do rozwoju i motorem do dynamizmu – źródłem inspiracji jest właśnie napięcie. Jest to pokarm dla wyobraźni i tworzenia tego, co jeszcze nie istnieje,
- środkiem  do  budowania  i  formowania  własnej  tożsamości.  Dzięki konfrontacji  między  własnymi  pragnieniami  i  ambicjami  a  życze-niami i aspiracjami rodziców, w dziecku rodzi się poczucie własnej odrębności i niezależności,
 - elementem ułatwiającym pokonywanie trudności życiowych. Dziecko,  które  w  domu  nauczyło  się  dostrzegać  i  tolerować  różnice, a równocześnie czerpać przyjemność z bycia razem, będzie łatwiej stawiało czoło rzeczywistości. Ponadto uczy się ono znoszenia nie-powodzeń i dyscypliny wewnętrznej. 
(J. Sakowska)

 Związek rodzice – dzieci jest stworzony po to, by trwać.Jest to relacja na całe życie.
Aby działał sprawnie, należy dać pierwszeństwo metodzie, w której ważne są interesy wspólne i szanowane interesy sprzeczne. Rezultat powinien pozwolić na zachowanie związku, a jego korzyści powinny być większe od kosztów konfliktu.
 (J. Sakowska)
Rodzina jest systemem, więc w sytuacji konfliktu czy problemu, dotyka on wszystkich jej członków, choćby bezpośrednio uczestniczyły w nim tylko dwie osoby. Debata Rodzinna to sposób rozwiązywania problemów i konfl iktów, oparty na wzajemnym szacunku i miłości. Daje ona szansę na roz-poznanie wzajemnych potrzeb i ich akceptację. W  poszukiwanie  rozwiązania,  a  więc  negocjacje,  zaangażowani są  wszyscy  członkowie  rodziny,  dzięki  czemu  każdy  może  miećwpływ na wynik. Łatwiej jest wtedy podporządkować się ustaleniom i przestrzegać je. 

Debata, czyli spotkanie rodzinne
Zasady Spotkania Rodzinnego:
- Spotkania dobrze jest przeprowadzać systematycznie, raz w tygodniu w ustalonym wcześniej dniu i o stałej godzinie.
- Ustalenie  miejsca,  w  którym  będzie  możliwość  umieszczenia  listy spraw na Debatę Rodzinną (np. zeszyt rodzinny, kartka na lodówkę lub domowa tablica informacyjna).
- Każdy na prawo wpisać na listę problem, który uważa za ważny. Osoba zgłaszająca problem podpisuje się pod nim.
- Decyzje dotyczące rozwiązania problemu powinny być podejmowane jednogłośnie.
- Spotkania Rodzinne odbywają się przy pustym stole – sprzyja to skupieniu się na rozwiązywaniu problemów.
- Na Spotkaniach Rodzinnych omawiamy plany poszczególnych osób z rodziny na kolejny tydzień.
- Na Spotkaniach Rodzinnych planuje się wspólną rozrywkę rodzinną w nadchodzącym tygodniu.
- Spotkania Rodzinne kończą się przyjemnością dla całej rodziny – wspólna gra, deser.
Przebieg Debaty Rodzinnej:
1. Wybór sekretarza – to osoba, która dba o porządek i przestrze-ganie reguł.
2.  Komplementy i wyrazy uznania. Zgodnie z ruchem wskazówek zegara poszczególni członkowie spotkania wypowiadają się pozytywnie o wskazanej przez sekretarza osobie – komplementy, wyrazy  uznania,  podziwu  i  szacunku,  podziękowania  –  (ważne, aby były to zdania prawdziwe, zawierały konkret i dotyczyły spraw w miarę aktualnych np. cenię w Tobie, gratuluję, podziwiam, lubię w Tobie). Następnie sekretarz wskazuje kolejnąosobę,  która  będzie  słuchała  pozytywów  pod  swoim  adresem  od wszystkich uczestników spotkania. Chodzi o to, aby każdy był „nadawcą” i „odbiorcą” miłych, dobrych słów.
3. Przedstawienie z listy spraw do omówenia wg kolejności ich zapisywania 
4. Rozwiązywanie problemu:

* nazwanie problemu przez osobę zainteresowaną – dokładne, ale krótkie powiedzenie o swoich uczuciach oraz niezaspokojonych, bądź naruszonych potrzebach – używanie komunikatu „Ja” oraz zachęcenie pozostałych uczestników do włączenia się  w rozwiązanie problemu,
* zajęcie stanowiska wobec problemu przez pozostałe osoby –  słuchanie  siebie  nawzajem  z  szacunkiem,  okazywanie  empatii i zrozumienia, unikanie krytykowania, obwiniania, oskarżania, nie przerywanie sobie,
* spisywanie pomysłów do rozwiązania,
* krytyczna ocena propozycji rozwiązań,„wybór jednego rozwiązania – wymagana zgoda wszystkich uczestników,„wprowadzenie ustaleń w życie z określeniem kto, co i kiedy wykona, od kiedy zaczynamy, co jest potrzebne, aby to zrobić.
5. Zakończenie debaty miłym akcentem, np.: wspólna gra, deser, śpiew, zabawa, spacer.
6. Wszelkie ustalenia i zapiski przechowuje się do następnej debaty.
Jeśli przyjęte rozwiązanie problemu nie sprawdza się w praktyce, powraca on na następnej debacie. Zapisuje go na liście osoba, która ma zastrzeżenia.

Korzyści Debaty Rodzinnej dla dzieci (7 umiejętności):
 
Dostrzeganie własnych możliwości – „Potrafię”.
Dostrzeganie własnego znaczenia w relacji z bliskimi – „Biorę w tym udział, jest on istotny a ja jestem potrzebny”.
Dostrzeganie własnej siły i wpływu na swoje życie– „Mam wpływ na moje wybory”.
Rozumienie swoich uczuć i ich wpływu na zachowanie oraz wykorzystanie tej wiedzy w praktyce. Rozwijanie samodyscypliny i samokontroli.
 Współpraca z innymi i nawiązywanie przyjaźni, (negocjacje, słuchanie).
Zdolność rozumienia innych, (empatia, elastyczność, reagowanie na ograniczenia).
Dokonywanie właściwego osądu, wykorzystywanie  i możliwości.

Korzyści Debaty Rodzinnej dla rodziców:
Przedstawienie problemu na spotkaniu rodzinnym – gdy opadną już emocje.
Opracowywanie rozwiązania przez dzieci.
Rodzice  nie  biorą  na  siebie  odpowiedzialności  za  wypracowanie  rozwiązania i wprowadzenie go w życie.
Satysfakcja i zadowolenie z siebie jako rodzica.
Dostrzeżenie przymiotów własnego dziecka.
Zaufanie do dziecka.

Korzyści Debaty Rodzinnej dla rodziny:
Miłość, wzajemny szacunek i bliskość.
Budowanie więzi.
Pomoc sobie nawzajem.
Umiejętność rozwiązywania problemów.
Mniejsza liczba problemów – rozwiązywanie ich na bieżąco.
Niektóre problemy, od czasu zapisania na liście do czasu posiedzenia  Debaty  Rodzinnej  przestają  istnieć.
Tworzenie rytuałów i tradycji rodzinnej.
(J.Nielsen)

Na podstawie książek A.Faber i E.Mazlish "Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały, jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły" i J.Sakowskiej "Szkoła dla Rodziców i Wychowawców".

Opracowała: Katarzyna Nicko